E466 Karboksimetil Selüloz, saflaştırılmış selülozun monokloroasetik asit veya sodyum tuzu ile seçici alkali katalizli eterifikasyonu sonucu üretilen yarı sentetik, anyonik, suda çözünen bir polisakkarittir; bu işlemde karboksimetil substitüent grupları (-OCH₂COONa), reaksiyon stoikiometrisiyle kontrol edilen bir derecede β-1,4 bağlantılı anhidroglukoz omurgasının C2, C3 ve C6 hidroksil pozisyonlarına aşılanır; elde edilen ürün beyazdan krem rengine kadar, kokusuz, serbest akışlı toz veya granülat olup soğuk ya da ılık suda kolayca hidrate olarak stabil, berraktan hafif opalesansa uzanan psödoplastik çözeltiler oluşturur ve gıda, ilaç, kozmetik, sondaj, tekstil, kâğıt ve pil endüstrilerinde ticari olarak koyulaştırıcı, su tutma ajanı, stabilizatör, film yapıcı, dağıtıcı, bağlayıcı ve süspansiyon maddesi olarak kullanılır.
E466 Karboksimetil Selüloz, anhidroglukoz tekrar birimi başına yerleştirilen ortalama karboksimetil grubu sayısı olan ikame derecesine (DS) göre belirlenen anyonik yük yoğunluğu taşır; bu parametre doğrudan su çözünürlüğünü, belirli bir konsantrasyondaki çözelti viskozitesini, elektrolit toleransını, asit kararlılığını ve proteinler, katyonik yüzey aktif maddeler ile çok değerlikli metal iyonları gibi pozitif yüklü türlerle etkileşim boyutunu belirler; gıda sınıfı E466 Karboksimetil Selüloz için DS aralığı 0,4–1,5 iken ilaç ve endüstriyel sınıflar 0,2–1,5 aralığının tamamını kapsayabilir.
E466 Karboksimetil Selüloz, metil selüloz (E461), hidroksipropil selüloz (E463), hidroksipropil metil selüloz (E464) ve metil etil selüloz (E465) gibi diğer üyeleri de içeren geniş selüloz eter ailesine dahildir; bu aile içinde iyonik karakteri, ticari DS aralığında hem soğuk hem sıcak suda tam çözünürlüğü, elektrostatik kompleks oluşumu yoluyla proteinlerle uyumluluğu ve dünya genelinde endüstriyel üretimde en yüksek hacimli sentetik selüloz eteri statüsü ile diğerlerinden belirgin biçimde ayrışmaktadır.

CAS Numarası: 9004-32-4
EC Numarası (ECHA): 100.120.377
Moleküler Formül: [C₆H₇O₂(OH)x(OCH₂COONa)y]n; burada x + y = 3,0; y = 0,20–1,50; n ≥ 4
Moleküler Ağırlık: >17.000 Da (DP ≥100; sınıfa göre değişken)

E  Adlar: Sodyum Karboksimetil Selüloz, Karboksimetil Selüloz, CMC, NaCMC, SCMC, Sodyum CMC, Selüloz Sakızı, Karmeloz, Karboksimetilselüloz Sodyum, Karboksi Metil Selüloz, Sodyum Karboksimetilselüloz, Selüloz Karboksimetil Eter, CMC Sakızı, Sodyum Selüloz Glikolat, Tylose, Celluvisc, Karmelloz Sodyum, E466, E469, INS 466, CAS 9004-32-4

E466 Karboksimetil Selüloz, 0,4–1,5 arası tam gıda sınıfı DS aralığında suda çözünür ve viskoz, psödoplastik (kesme inceltmeli) çözeltiler sağlar; DS değeri 0,7'ye yaklaşan sınıflar en kolay ve hızlı çözünenlerdir; DS değeri 1,2'nin üzerindeki sınıflar ise yüksek substitüsyon yoğunluğu sayesinde konsantre asitlere ve iki değerlikli katyonlara karşı daha üstün bir tolerans gösterir; bu yüksek yoğunluk, daha düşük DS değerlerinde çökmeye neden olan karboksilat grupları ile metal iyonları arasındaki iyonik çapraz bağlanmayı engeller.
E466 Karboksimetil Selüloz, ağızdan alındıktan sonra gastrointestinal sistemden emilmez; insanlarda β-1,4-glikozidik omurgayı hidrolize edebilecek memeli selülazları bulunmadığından polimer, tüketimden birkaç gün sonra dışkıda niceliksel olarak ve özünde bozulmamış hâlde geri kazanılır; bu durum, JECFA'nın 0–25 mg/kg vücut ağırlığı/gün kabul edilebilir günlük alım düzeyiyle kalorisiz bir gıda katkı maddesi olarak sınıflandırılmasının biyolojik dayanağını oluşturur.

E466 Karboksimetil Selüloz ilk kez 1918 yılında Alman kimyager Fritz Sturmann'ın selülozun karboksimetilasyonunu tanımlayan orijinal patenti başvurmasıyla izole edilmiş; ardından geçen on yıllık geliştirme süreci bu laboratuvar merakını dünyanın en yaygın ticari hidrokolloidlerinden birine dönüştürmüş; bugün yılda milyonlarca ton üretilmekte ve dondurma, diş macunu, petrol sahası sondaj çamurları ve lityum-iyon pil elektrotları gibi birbirinden farklı ürün kategorilerinde vazgeçilmez bir konuma gelmiş bulunmaktadır.
E466 Karboksimetil Selüloz gerçek anlamda yeşil ve sürdürülebilir bir hammaddedir: yenilenebilir bitkisel biyokütle kaynaklarından (çözünür kalitede odun hamuru veya pamuk lifleri) elde edilir; aerobik çevre koşullarında biyolojik olarak parçalanabilir; hayvansal kaynaklı içerik barındırmaz; vegan, glutensiz, helal ve koşer olmak üzere dört temel diyet sertifikasyon standardını eş zamanlı olarak karşılar; bu özellikler onu işlevsellikten ödün vermeden geniş pazar erişimi arayan formülasyon uzmanları için varsayılan bir tercih hâline getirmektedir.

E466 Karboksimetil Selülozun Kullanım Alanları:
E466 Karboksimetil Selüloz, soya sütünde kolloid stabilizatör ve emülsifikasyon yardımcısı olarak kullanılır; ürün boyunca yağ ve protein parçacıklarının homojen dağılımını sağlar, bekletme sırasında krema ve tortu oluşumunu önler, işlenmemiş soyaya özgü ham baklagil notalarını hafifletir ve şişmiş polimer ağının ışık saçma etkileri aracılığıyla görsel açıdan daha çekici beyaz bir görünüme katkıda bulunur.
E466 Karboksimetil Selüloz, susam ezmesi, fıstık ezmesi, tahin ve badem kreması gibi yüksek yoğunluklu macun gıdalarda koyulaştırıcı ve stabilizasyon ajanı olarak kullanılır; soğuk suda yağ açısından zengin matriksin düzgün hidrasyonunu ve dağılmasını destekler, uzun süreli raf depolamasında yağ fazının ayrışmasını önler ve bu ürünlerin karakteristik kavurma ya da fındık aromalarını maskelemeden nötr bir koyulaştırma sağlar.

E466 Karboksimetil Selüloz; fermente biber ezmesi, taze ve işlenmiş domates sosları, meyve reçelleri ve kabuklu deniz ürünleri bazlı soslar gibi sos ve çeşni ürünlerinde, gıda yüzeylerine yapışan parlak, bütünlüklü ve kaşıkla alınabilir bir doku sağlamak amacıyla seçilen konsantrasyonlarda kullanılır; bu tuz toleranslı ve hafif asidik uygulamalarda özel olarak geliştirilmiş yüksek DS sınıfları, düşük DS'li sınıfların çökeceği koşullarda kararlı viskozite sunar.
E466 Karboksimetil Selüloz, dondurma, gelato, şerbet ve su bazlı dondurulmuş şekerlemelerde stabilizatör sisteminin hidrokolloid bileşeni olarak kullanılır; serbest suyu bağlayarak buz kristali büyümesine elverişli su moleküllerinin hareketliliğini sınırlar, tüketim sıcaklığında pürüzsüz ve yoğun bir ağız hissi sağlar, yağ emülsiyonunu birleşmeye karşı stabilize eder ve dağıtım zincirindeki sıcaklık dalgalanmaları sırasında ürünün boyutsal kararlılığını destekler.

E466 Karboksimetil Selüloz, ekmek, rulo, kek, muffin ve tortilla gibi buğday bazlı ve glutensiz fırın ürünlerinde; yapışkanlık oluşturmadan hamur nem içeriğini artırmak, ortam raf depolaması sırasında ekmek içi sertleşmesini ve nişasta retrogradasyonunu yavaşlatmak, daha ince ve düzenli gaz hücreli ekmek içi yapısı geliştirmek, hamurun mekanik işlemeye toleransını artırmak ve glutensiz sistemlerde viskoelastik protein ağının yokluğunu kısmen telafi ederek hamur bütünlüğü ve gaz tutma kapasitesi sağlamak amacıyla kullanılır.
E466 Karboksimetil Selüloz; nektarlarda, bulanık meyve sularında, gazlı alkolsüz içeceklerde, aromalı süt bazlı içeceklerde, bitkisel protein içeceklerinde ve toz hâlindeki hazır içecek karışımlarında çok düşük konsantrasyonlarda uygun ağız hissi sağlamak, kararlı bulut ve parçacık süspansiyonunu korumak, ürünün raf ömrü boyunca meyve posaları ve protein agregatlarının tortulanmasını önlemek ve yeniden yapılandırma sırasında toz parçacıklarının dağılabilirliğini ve ıslanmasını iyileştirmek için kullanılır.

E466 Karboksimetil Selüloz; sofra soslarında, salata soslarında, mayonez tarzı emülsiyonlarda, kremalı çorbalarda ve pişirme soslarında maliyet etkin bir reoloji düzenleyici olarak kullanılır; pürüzsüz, homojen, dökülebilir veya kaşıkla alınabilir kıvamı korur, depolama sırasında sulu ve yağlı fazların ayrışmasını ve partiküllerin çökmesini önler; yağ yokluğunda sulu fazda dolgunluk inşa ederek azaltılmış yağlı ve düşük kalorili versiyonların formülasyonuna olanak tanır.
E466 Karboksimetil Selüloz; pişmiş ve kürlenmiş sosisler, şekillendirilmiş jambon, hazır et ürünleri, balık kekleri ve bitkisel et analogları gibi kıyılmış ve yeniden yapılandırılmış et ürünlerinde su bağlayıcı ve doku ajanı olarak kullanılır; sıvı kaybını ve pişirme kayıplarını azaltır, protein matriksinin su tutma kapasitesini artırır, boyutsal kararlılığı ve dilimleme kalitesini iyileştirir; bitmiş üründe daha sulu ve yumuşak bir yeme dokusu elde edilmesine katkıda bulunur.

E466 Karboksimetil Selüloz; fermente süt ürünlerinde, işlenmiş peynir kremlerinde, krem peynirde ve ortamda kararlı süt bazlı tatlılarda protein jel ağını güçlendiren ve soğutulmuş depolama sırasında peynir altı suyu sinerezini bastıran bir polisakkarit olarak kullanılır; bitmiş ürünlerde pürüzsüz ve dolgun ağız hissi sağlar; belirlenen raf ömrü boyunca tutarlı görünümü ve dolgunluğu korur.
E466 Karboksimetil Selüloz; fondanlı kremler, jöle şekerler, yumuşak şeker ürünleri ve şeker hamuru süslemeleri gibi şekerlemelerde su aktivitesini düzenlemek, katmanlar arasında nem hareketini sınırlamak, dolgu kısımlarının pürüzsüz ve kristallerin ince kalması için sakkaroz kristalizasyon kinetiğini kontrol etmek ve dekoratif gıda uygulamalarında yenilebilir yapıştırıcı veya şeffaf sır kaplama olarak işlev görmek amacıyla kullanılır.

E466 Karboksimetil Selüloz; ağız bakım ürünlerinde, diş macunu ve jel diş macunu formülasyonlarında dominant reoloji ajanı olarak kullanılır; macuna pürüzsüz ve kum içermeyen karakteristik ekstrüzyon davranışı kazandırır, tüp ömrü boyunca aşındırıcı parçacıkların ve aktif bileşenlerin kararlı dispersiyonunu sağlar, diş fırçasıyla uygulamak için doğru viskoziteyi sunar; aynı zamanda sıvı el sabunları, duş jelleri, şampuanlar, saç kremleri, yüz maskeleri ve güneş kremi ürünlerindeki UV filtresi süspansiyonlarında koyulaştırıcı ve stabilize edici polimer olarak da kullanılır.
E466 Karboksimetil Selüloz; farmasötik oral katı dozaj formlarında hem doğrudan sıkıştırma hem de yaş granülasyon tablet proseslerinde bağlayıcı olarak, hızlı salınımlı tabletlerde parçalayıcı olarak, kontrollü ilaç salımı için hidrofilik sürekli salınım sistemlerinde matris oluşturucu polimer olarak ve sert ile yumuşak kapsül dolgularında yardımcı madde olarak kullanılır; oftalmik preparatlarda koruyucu içermeyen lubrike edici göz damlaları ve kuru göz semptomlarının giderilmesinde sürekli nemlendirme sağlayan yapay gözyaşı çözeltilerinde aktif polimer bileşenidir.

E466 Karboksimetil Selüloz; petrol ve doğal gaz arama faaliyetlerinde su bazlı sondaj çamurlarında, sondaj kesintilerini yüzeye taşımak için askıda tutan bir viskozleştirici, rezervuar bütünlüğünü korumak amacıyla geçirgen formasyonlara ince, düşük geçirgenlikli filtre kek biriktiren sıvı kaybı kontrol ajanı ve kuyu duvarı kararlılığı katkısı olarak kullanılır; yüksek viskoziteli sınıfları ayrıca formasyonun derinliklerine propant taşınması için taşıyıcı ajan olarak hidrolik çatlatma sıvılarına karıştırılır.
E466 Karboksimetil Selüloz; evsel ve endüstriyel çamaşır formülasyonlarında, yıkama döngüsü sırasında pamuk, viskoz ve diğer selülozik tekstillerin yüzeyine tercihen adsorbe olarak ayrışmış kir ve boya parçacıklarını iten ve kumaşa yeniden yapışmalarını engelleyen anyonik elektrostatik bir kaplama oluşturan yapıçözücü olmayan polimer olarak kullanılır; böylece tekrar yıkamalar boyunca kumaşın beyazlığı ve renk haslığı korunur.

E466 Karboksimetil Selüloz; reaktif ve doğrudan boya tekstil baskısında %2–3 aktif konsantrasyonda yüksek viskoziteli baskı macunu koyulaştırıcısı olarak kullanılır; belirgin desen kenarları ve basılmamış alanlara minimum boya göçü için gereken hassas akış kontrolü ile renk verimi sağlar; iplik haşıllamada yüksek hızlı dokuma için çözgü ipliklerini yağlamak ve bağlamak amacıyla %1–3 oranında uygulanır; kâğıt yüzey haşıllamada ince baskı ve yazı kâğıtlarının yüzey dayanımını, pürüzsüzlüğünü, mürekkep tutma özelliğini ve katlama direncini iyileştirir.
E466 Karboksimetil Selüloz; seramik yapıştırıcı harçlarında, polimerle modifiye edilmiş kaplamalar da dahil olmak üzere sıvalarda, EIFS sistemlerinde, zemin şap bileşiklerinde ve derz formülasyonlarında fayansların yeniden konumlandırılmasına olanak tanıyan açık çalışma süresini artıran, karıştırma suyunu substrat tarafından hızlı emilime karşı koruyan ve sertleşmiş harcın uzun vadeli yapışma dayanımına katkıda bulunan bir selüloz eteri olarak kullanılır; boyalar ve mimari kaplamalarda psödoplastik reolojik karakteri sayesinde dikey yüzeylerde yeni uygulanan filmlerin sarkmasını önler; ahşap ve kâğıt yapıştırıcı formülasyonlarında açık süreyi ve yapışkanlık gelişimini düzenler.

E466 Karboksimetil Selüloz; lityum-iyon pil grafit ve silikon-grafit anot elektrotlarının üretiminde sulu işlenebilir bir bağlayıcı olarak kullanılır; geleneksel PVDF bağlayıcılarla kullanılan çevresel açıdan sorunlu NMP çözücüsüne gerek kalmadan aktif madde parçacıkları ile bakır akım toplayıcısı arasında mükemmel yapışma sağlar; E466 Karboksimetil Selüloz, silikon bakımından zengin anotların hacim genleşmesi sırasında mekanik dayanıklılık sağlamak amacıyla tamamlayıcı elastomerik bileşen olarak stiren-bütadien kauçukla karıştırılır.
E466 Karboksimetil Selüloz; yaşam bilimleri araştırmalarında endoglukanaz ve selülaz enzim kinetik testlerinde özgül hidroliz substratı olarak, protein saflaştırma amacıyla katyon değişim kromatografi reçinelerinde iyon değişim matrisi bağlayıcısı olarak, sulu süspansiyonda tek ve çok duvarlı karbon nanotüpler için sterik dağıtıcı olarak ve elektroosomotik akışı bastırmak ve ayrım sırasında protein adsorpsiyonunu önlemek için kaynaşmış silika kapiler duvarlarını dinamik biçimde kaplayan kapiler elektroforez katkısı olarak kullanılır.

E466 Karboksimetil Selülozun Faydaları ve Avantajları:
E466 Karboksimetil Selüloz; guar sakızı, keçiboynuzu sakızı, ksantan sakızı, arap sakızı, jelatin, agar, karragenan, sodyum aljinat ve pektin gibi doğal sakızlar için son derece maliyet etkin bir alternatiftir; içecekler, şekerlemeler, fırın ürünleri, soya sütü, erişte, soslar ve konserve ürünlerde daha tekrarlanabilir viskozite performansı, daha geniş pH ve tuz kararlılığı ile işlevsellik birimi başına daha düşük fiyat sunar.
E466 Karboksimetil Selüloz, koyulaştırma işlevini olağanüstü düşük kullanım konsantrasyonlarında gerçekleştirir; tipik olarak gıda uygulamalarında %0,1–1,0, bazı ilaç formülasyonlarında ise daha da düşük değerlerde; zira çözünmüş polimerin yüksek moleküler ağırlığı ve elektrostatik olarak uzanmış zincir yapısı minimum polimer konsantrasyonunda yüksek çözelti viskozitesi oluşturur; bu durum hammadde maliyetini düşürür ve ürünün tat ya da rengine etkiyi en aza indirir.

E466 Karboksimetil Selüloz, birçok uygulamada nişastaya kıyasla işlevsel açıdan üstün bir su bağlama kapasitesi sunar: şişmiş hidrojel matrisi içinde serbest suyu bağlar; tüketim sırasında suyu sinerez olarak hızla dışarı atmak yerine kademeli biçimde serbest bırakır; fırın ürünlerinde algılanan tazelik ve nemli doku süresini saatler yerine günlere uzatır; et ve sebze dolgularının pişirme sırasında termal dehidrasyonunu azaltır; inşaat harçlarının emici substratlar üzerinde taze karışım işlenebilirliğini uzatılmış açık süreler boyunca korur.
E466 Karboksimetil Selüloz geniş bir pH aralığında (optimal 6,5–9,0; işlevsel 4–11) etkinliğini korur ve gıda ürünleri ile endüstriyel formülasyonlar için tipik konsantrasyonlarda çözünmüş sodyum, potasyum ve amonyum tuzlarının varlığında kabul edilebilir viskozite kararlılığını sürdürür; bu özellik onu hafif asidik meyve bazlı içeceklerden nötr süt sistemlerine, hafif alkali çamaşır ve temizlik formülasyonlarına kadar geniş bir ürün yelpazesinde kullanılabilir kılar.

E466 Karboksimetil Selüloz; ABD FDA, Avrupa Gıda Güvenliği Otoritesi ve JECFA dahil dünya genelinde büyük düzenleyici kurumlar tarafından kapsamlı toksikolojik programlar çerçevesinde güvenlik açısından değerlendirilmiştir; test edilen herhangi bir dozda kanserojenlik, genotoksisite, üreme toksisitesi veya teratojenlik kanıtı bulunmamaktadır; emilmez ve herhangi bir kalori değeri sağlamaz; genel nüfusta klinik açıdan anlamlı bir alerjenite taşımamaktadır.
E466 Karboksimetil Selüloz; vegan, vejeteryan, helal, koşer ve glutensiz sertifikasyon gereksinimlerini eş zamanlı olarak karşılar; sürdürülebilir yenilenebilir bitkisel biyokütleden üretilir; aerobik kompostlama ve atık su arıtma koşullarında biyolojik olarak parçalanabilir; genetiği değiştirilmiş organizmalar kullanılmadan üretilir; bu özellikler onu çağdaş tüketici diyet tercihleri, dini gereksinimler ve çevresel sürdürülebilirlik taahhütlerinin tamamıyla uyumlu kılmaktadır.

E466 Karboksimetil Selülozun Özellikleri:
E466 Karboksimetil Selüloz; beyazdan krem rengine kadar (zaman zaman kırık beyaz veya hafif sarımsı) serbest akışlı, hafif higroskopik, kokusuz, tatsız toz veya lifli granülat olarak temin edilir; hem soğuk hem sıcak suda çözünür ve değişen viskozitede şeffaftan hafif opalesansa kolloidal çözeltiler oluşturur; metanol, etanol, aseton, kloroform, benzen ve diğer yaygın organik çözücülerde çözünmez.
E466 Karboksimetil Selüloz çözeltileri psödoplastiktir; uygulanan kesme geriliminde görünür viskoziteleri düşer, kesme gerilimi kaldırıldığında geri yükseler; bu durum üretim süreçlerinde kolay pompalanabilirlik ile tüketici kullanımında yeterli akış ve dökme özellikleri gibi pratik avantajlar sağlarken ürünün dinlenme hâlinde yeterli dolgunluk ve süspansiyon kapasitesini korumasına olanak tanır; bu Newton dışı davranış daha yüksek polimer konsantrasyonlarında ve daha yüksek moleküler ağırlıklı sınıflarda daha belirgin hâle gelir.

E466 Karboksimetil Selüloz çözeltisi viskozitesi, sınıfa bağlı olarak %1 konsantrasyonda 25 mPa·s ile 50.000 mPa·s arasında değişir; pH 6,5–9,0 aralığında maksimuma ulaşır; pH 6,0'ın altına düştükçe kademeli olarak azalır; karboksilat gruplarının protonasyonu aracılığıyla pH 2,5'in altında jele veya çökeliye dönüşür; pH 12'nin üzerinde ya da yaklaşık 80°C'nin üzerinde sürekli ısıtma koşullarında kalıcı polimer bozunması gösterir.
E466 Karboksimetil Selüloz ticari olarak üç farklı saflık katmanında temin edilir: teknik sınıf (NaCl ve sodyum glikolat reaksiyon yan ürünlerini içerir, yaklaşık %60 aktif polimer, deterjanlar ve bazı sondaj uygulamalarında kullanılır), yarı saflaştırılmış sınıf (yan ürünlerin kısmen giderilmesi, kâğıt ve tekstil işlemede kullanılır) ve gıda ile ilaç sınıfı (FCC, USP, NF, BP ve EP özelliklerini karşılamak üzere çözücüyle yıkama yoluyla tam olarak saflaştırılmıştır).

E466 Karboksimetil Selülozun Kimyasal Özellikleri:
E466 Karboksimetil Selüloz, tekrar eden anhidroglukoz biriminin C2, C3 ve C6 halka pozisyonlarında serbest hidroksil grupları ile -OCH₂COO⁻Na⁺ karboksimetil substitüentlerinin istatistiksel dağılımını taşıdığı bir polielektrolittir; genel yapısal formülü [C₆H₇O₂(OH)x(OCH₂COONa)y]n olup burada x + y = 3,0 ve y = DS'dir (ticari ürünler için 0,2–1,5 aralığında); moleküler ağırlık selüloz hammaddesinin polimerizasyon derecesine (DP) bağlıdır ve tüm ticari sınıflar için >17.000 Da aralığındadır.
E466 Karboksimetil Selüloz heterojen faz alkali eterifikasyonu yoluyla sentezlenir: saflaştırılmış selüloz önce reaktif şişmiş alkali selüloz arasürünü oluşturmak için konsantre sulu NaOH ile işlenir (Cell-OH + NaOH → Cell-O⁻Na⁺ + H₂O); ardından karboksimetil gruplarını yerleştirmek amacıyla izopropanol-su çözücüsünde kontrollü sıcaklık, basınç ve karıştırma koşullarında sodyum monokloroasetatla reaksiyona sokulur (Cell-O⁻Na⁺ + ClCH₂COO⁻Na⁺ → Cell-OCH₂COO⁻Na⁺ + NaCl); ürünün DS değeri ve nihai viskozitesi, reaktantların stoikiometrik oranı ve alkalileşme derecesiyle hassas biçimde kontrol edilir.

E466 Karboksimetil Selüloz seyreltik asitlere ve seyreltik alkalilere karşı kimyasal olarak kararlıdır, yağ ve greslere dirençlidir, normal depolama ve kullanım koşullarında ultraviyole ışığıyla bozunmaz; buna karşın konsantre mineral asitler polimerin serbest asit formunu çöktürür; iki ve üç değerlikli metal katyonları (Ca²⁺, Fe³⁺, Al³⁺) bitişik karboksilat gruplarını çapraz bağlayarak jelleşmeye veya çökmeye yol açabilir; güçlü oksitleme maddeleri glikozidik omurgayı keserek geri dönüşümsüz moleküler ağırlık düşüşüne neden olur.
E466 Karboksimetil Selüloz, çevresel mikroorganizmalar tarafından mineralize edilen tam biyolojik parçalanabilir bir polimerdir; herhangi bir uygulama sistemindeki işlevsel özellikleri moleküler ağırlık, DS, çözelti konsantrasyonu, sıcaklık, pH, iyonik güç ve mevcut özgül yardımcı bileşenlerin etkileşimiyle yönetilir; bu durum endüstriler arasında birbirinden çok farklı viskozite ve kararlılık gereksinimlerini karşılamak üzere rasyonel sınıf seçimi yapmaya olanak tanır.

E466 Karboksimetil Selülozun Üretimi:
E466 Karboksimetil Selüloz, başlangıç polimeri olarak çözünür kalitede selüloz hamuru (yumuşak odun kraft veya sülfit proses odun hamuru ya da %95'in üzerinde yüksek alfa-selüloz içeriği için seçilmiş pamuk lifleri) kullanılarak büyük endüstriyel ölçekte üretilir; hamur, selüloz lif yapısında düzgün alkalileşme ve şişme sağlamak amacıyla sulu sodyum hidroksit çözeltisinde bekletilir; oluşan alkali selüloz daha sonra 50–75°C'de izopropanol-su ortamında dağıtılan sodyum monokloroasetat ile karıştırmalı bir reaktörde reaksiyona sokulur.
E466 Karboksimetil Selüloz proses kontrolü; NaOH-selüloz molar oranının (şişme derecesini ve hidroksil pozisyonlarının erişilebilirliğini belirler), sodyum monokloroasetat-selüloz oranının (nihai DS'yi belirler), reaksiyon sıcaklığı profilinin, reaksiyon süresinin ve çözücü bileşiminin hassas biçimde yönetilmesini kapsar; çözünmüş alkali selülozun özdeki viskozitesiyle ilişkili olan selüloz başlangıç materyalinin polimerizasyon derecesi, nihai ürünün moleküler ağırlığını ve viskozitesini belirler.

E466 Karboksimetil Selüloz ham reaksiyon ürünü; hedef polimeri ile birlikte sodyum klorür (eterifikasyon reaksiyonundan) ve sodyum glikolat (monokloroasetatın hidroliz yan reaksiyonundan) proses ortak ürünlerini içerir; gıda ve ilaç sınıfları bu tuzları gidermek amacıyla %60–80 sulu metanol veya etanol ile yıkama yoluyla saflaştırılır; teknik sınıflar tuz fraksiyonunun tamamını veya bir kısmını bünyesinde tutar.
E466 Karboksimetil Selüloz büyük üreticiler tarafından küresel ölçekte üretilmekte olup düşük viskoziteli (25–100 mPa·s), orta viskoziteli (100–5.000 mPa·s) ve yüksek viskoziteli (5.000–50.000 mPa·s) sınıfları kapsayan geniş bir viskozite yelpazesinde, tamamı %1 sulu çözelti ile ölçülmek üzere, gıda sınıfı (FCC), ilaç sınıfı (USP/NF/BP/EP) ve endüstriyel kalite düzeylerinde sunulmaktadır; tekdüze beyaz görünümü, nötr tat profili ve tutarlı parçacık boyutu dağılımı geniş bir formülasyon sistemi yelpazesine doğrudan ve hassas dozlama imkânı sağlar.

E466 Karboksimetil Selüloz Malzeme Güvenlik Bilgi Formu (MGBF):

E466 Karboksimetil Selülozun Kullanımı:
E466 Karboksimetil Selüloz, iyi endüstriyel hijyen uygulamalarına uygun olarak ve ürün üreticisi ya da distribütörü tarafından yayımlanan güncel Güvenlik Bilgi Formu doğrultusunda kullanılmalıdır.
E466 Karboksimetil Selüloz tozu hafif higroskopiktir ve aktarma işlemleri sırasında toz oluşturur; toz solunması üst solunum yollarında geçici mekanik tahrişe yol açabilir ve tozla göz teması kaçınılmalıdır; toz oluşumunun mühendislik tedbirleriyle giderilemediği her yerde yerel egzoz havalandırması, uygun partikül solunum koruması ve güvenlik gözlüğü kullanılmalıdır.

E466 Karboksimetil Selülozun GBF'si:

E466 Karboksimetil Selülozun Kararlılığı ve Reaktivitesi:

Kimyasal kararlılık:
E466 Karboksimetil Selüloz, nemden, doğrudan güneş ışığından, konsantre asitlerden, konsantre alkalilerden ve güçlü oksitleme maddelerinden korunduğunda kapalı kaplarda ortam sıcaklığında kararlıdır; sulu çözeltiler oda sıcaklığında nötr ila hafif alkali pH'da kararlı kalır.

Reaktivite:
Önerilen depolama ve normal kullanım koşullarında tehlikeli kimyasal reaksiyon beklenmemektedir.
E466 Karboksimetil Selüloz, iki ya da üç değerlikli metal katyonlarının konsantre çözeltileriyle temas hâlinde iyonik çapraz bağlanma, jelleşme veya çökme geçirebilir; sürekli yüksek sıcaklık, güçlü asidik pH (2'nin altı) veya güçlü alkali pH (12'nin üstü) koşullarında ilerleyici ve nihayetinde geri dönüşümsüz viskozite azalması gerçekleşir.

Kaçınılması gereken koşullar:
Çözelti temasında iki değerlikli katyonların (Ca²⁺, Mg²⁺) veya üç değerlikli katyonların (Fe³⁺, Al³⁺) yüksek konsantrasyonları.
Çözelti pH'ının 2'nin altına veya 12'nin üstüne çıkması.
80°C'nin üzerinde sürekli ısıtma (kalıcı moleküler ağırlık düşüşü riski).
Toz depolaması sırasında nem girişi (aglomere oluşumuna ve bozulmuş dağılabilirliğe neden olur).

Uyumsuz malzemeler:
Konsantre mineral asitler (polimerin serbest asit formunun çökmesine neden olur).
Güçlü oksitleme maddeleri (oksidatif omurga bozunmasına neden olur).
Çok değerlikli metal tuzlarının yüksek konsantrasyonları (çapraz bağlanmaya, jelleşmeye veya çökmeye neden olur).

Tehlikeli ayrışma ürünleri:
Karbon monoksit (CO).
Karbondioksit (CO₂).
Yaklaşık 300°C'nin üzerindeki termal ayrışma sırasında veya yanma sırasında oluşan keskin duman ve tahriş edici organik buharlar.

E466 Karboksimetil Selülozun Kullanımı ve Depolanması:

Kullanım:
Tozu iyi endüstriyel hijyen uygulamaları doğrultusunda kullanın; uygun olduğu durumlarda kapalı aktarma, vakumlu taşıma veya nemlendirilmiş koşullar aracılığıyla toz oluşumunu en aza indirin.
Toz oluşumunun kaçınılmaz olduğu tüm tartım, karıştırma ve aktarma iş istasyonlarında yerel egzoz havalandırması kullanın.
Yüksek toz oluşturan işlemlerde NIOSH onaylı partikül solunum cihazı takın; tüm toz kullanım adımlarında güvenlik gözlüğü veya kimyasal gözlük kullanın.
E466 Karboksimetil Selüloz ile tüm temastan sonra ve yiyecek ya da içecek tüketmeden önce elleri ve açıkta kalan cildi iyice yıkayın.
E466 Karboksimetil Selüloz tozunu hidrate ederken parçacık yüzeyinde yumruk oluşumunu önlemek için diğer kuru bileşenlerle önceden karıştırın ya da karıştırılmış suya yavaşça ekleyin.

Depolama:
Isı kaynaklarından, güçlü oksitleme maddelerinden, konsantre asitlerden ve çok değerlikli metal tuzlarından uzak, serin (30°C'nin altında), kuru, iyi havalandırılan bir yerde orijinal kapalı kaplarda saklayın.
E466 Karboksimetil Selüloz hafif higroskopik olup nem alımında kekleşeceğinden açılan ambalajı kullanımdan hemen sonra yeniden kapatın.
Sulu çözeltiler nötr pH'da ortam sıcaklığında veya soğutucuda muhafaza edilmeli ve koruyucu kullanılmadıkça birkaç gün içinde tüketilmelidir; koruyucu içermeyen çözeltiler mikrobiyal bozunmaya duyarlıdır.

E466 Karboksimetil Selüloz İçin İlk Yardım Önlemleri:

Soluma:
Etkilenen kişiyi toz kaynağından uzak, iyi havalandırılan bir alana derhal götürün.
Burun, boğaz veya üst solunum yolu tahrişi devam ederse ya da öksürük gelişirse tıbbi değerlendirmeye başvurun; E466 Karboksimetil Selüloz kimyasal bir solunum duyarlayıcısı değildir; ancak havada askıda bulunan selülozik toz geçici mekanik hava yolu tahrişine neden olabilir.

Cilt teması:
Kirlenmiş giysileri çıkarın ve etkilenen cilt bölgesini malzeme tamamen temizlenene dek sabun ve bol akan suyla yıkayın.
Ürtiker, lokalize eritem, kaşıntı veya ödem gelişirse derhal tıbbi yardım alın; karboksimetil selüloz türevlerine karşı nadir gecikmiş aşırı duyarlılık reaksiyonları klinik raporlarda belgelenmiştir.

Göz teması:
Etkilenen göz ya da gözleri, göz kapaklarını tamamen açık tutarak en az 15 dakika boyunca düzenli temiz su akışıyla hemen yıkayın.
Tam yıkama sonrasında herhangi bir tahriş, kızarıklık, yabancı cisim hissi veya görsel bozukluk devam ederse derhal tıbbi muayene yaptırın.

Yutulması:
E466 Karboksimetil Selüloz oral yoldan pratikte toksik değildir; ne emilir ne de metabolize edilir ve değişmeden atılır.
Ağzı suyla çalkalayın ve yeterli miktarda su için.
Özellikle yeterli sıvı alımı olmaksızın tablet veya granül formunda büyük miktarda yutulmuşsa, mide veya bağırsak tıkanıklığına yol açabileceğinden tıbbi danışmanlık alın.

E466 Karboksimetil Selüloz Yangınla Mücadele Önlemleri:

Uygun söndürme araçları:
Su spreyi veya su sisi, alkole dayanıklı sulu köpük, kuru kimyasal toz veya karbondioksit; çevredeki yangın koşullarına uygun ajanı seçin.

Özel tehlikeler:
Kuru E466 Karboksimetil Selüloz tozu yanıcı organik bir malzemedir; yeterli konsantrasyonda havada asılı kalan ince toz, bir tutuşturma kaynağı varlığında patlayıcı bulut oluşturabilir; tutuşturma kaynaklarını ortadan kaldırın ve toz kullanım alanlarında toz birikmesini önleyin.
Yanma ve termal ayrışma ürünleri arasında karbon monoksit, karbondioksit, keskin duman ve tahriş edici organik piroliz buharları yer alır.

İtfaiyeciler için koruyucu ekipman:
Kendi kendine yeten pozitif basınçlı solunum cihazı (SCBA) ve tam kişisel koruyucu yangın söndürme ekipmanı kullanın.

Yangınla mücadele talimatları:
Basınç birikmesini ve yapısal hasarı önlemek amacıyla yangına maruz kalan kaplara, depolama yapılarına ve komşu ekipmana su spreyi uygulayarak soğutun.
Kirlenmiş yangın söndürme suyu akışını yağmur tahliye kanallarına, su yollarına veya toprağa karışmaktan koruyun ve önleyin.

E466 Karboksimetil Selüloz Kaza ile Salınım Önlemleri:

Kişisel önlemler:
Temizliğe başlamadan önce gerekli olmayan personeli serbest bırakın ve tüm tutuşturma kaynaklarını ortadan kaldırın.
Tüm temizlik işlemleri boyunca uygun partikül solunum koruması, güvenlik gözlüğü ve eldiven kullanın; hiçbir aşamada havada toz oluşturmaktan kaçının.
Islak dökülen E466 Karboksimetil Selüloz son derece kaygan hâle gelir; bölgeyi çevirin ve kayma-düşme yaralanmalarını önlemek için döküleni derhal toplayın veya emen bir malzeme ile giderin.

Çevresel önlemler:
E466 Karboksimetil Selüloz biyolojik olarak parçalanabilir ve düşük akut çevresel tehlike sunmasına karşın, yüzey sularına veya belediye drenaj sistemlerine büyük miktarda salınım, konsantre polimerin mikrobiyal parçalanması sırasında oksijen tükenmesine yol açabileceğinden önlenmelidir.

Temizleme yöntemleri:
Kuru dökülen tozu, havada toz oluşumunu en aza indirerek selüloz tozu sınıfında filtreli endüstriyel vakum kullanarak toplayın ya da dikkatlice kapatılabilir ve uygun biçimde etiketlenmiş atık kaplarına süpürün.
Toplanan tüm atıkları yargı alanında geçerli yerel, bölgesel ve ulusal katı atık veya kimyasal atık bertaraf mevzuatına uygun biçimde bertaraf edin.

E466 Karboksimetil Selüloz Maruziyet Kontrolleri / Kişisel Koruyucu Ekipman:

Mühendislik kontrolleri:
Tüm toz kullanım iş istasyonlarında (tartım, karıştırma, hazne dolumu ve torba boşaltma) hava kökenli toz konsantrasyonlarını solunabilir ve respirabl selüloz bazlı toz için geçerli mesleki maruziyet sınırlarının altında tutacak yeterlilikte yerel egzoz havalandırması veya kapalı aktarma sistemleri sağlayın.

Göz koruması:
Yan siperlikleri olan güvenlik gözlükleri rutin toz kullanımı için asgari gerekliliktir; çözelti sıçraması veya yüksek hacimli toz aktarımının göz teması riskini artırdığı durumlarda kimyasal sıçrama gözlüğü kullanın.

El koruması:
Özellikle selülozik malzemelere karşı cilt hassasiyeti bildirilen personel için, toz veya konsantre çözeltilerle uzun süreli doğrudan cilt teması hâlinde nitril veya lateks kimyasallara dayanıklı eldiven takın.

Solunum koruması:
Mühendislik kontrolleri havada asılı E466 Karboksimetil Selüloz tozunu mesleki maruziyet kılavuz konsantrasyonlarının altına indirmediğinde, iyi sızdırmazlık sağlayan yüz maskesiyle donatılmış NIOSH P100 veya eşdeğeri onaylı partikül solunum cihazı kullanın.

Hijyen önlemleri:
E466 Karboksimetil Selüloz ile herhangi bir temastan sonra ve yemek yemeden, içmeden, tuvalet kullanmadan veya çalışma alanından ayrılmadan önce elleri, açıkta kalan ön kolları ve yüzü iyice yıkayın; kirlenmiş iş kıyafetlerini kişisel kıyafetlerden ayrı muhafaza edin.

E466 Karboksimetil Selülozun Tanımlayıcıları:
E Numarası: E466 (standart); E469 (enzimatik olarak hidrolize edilmiş form)
CAS Numarası: 9004-32-4
EC Numarası (ECHA): 100.120.377
HS Kodu: 39123100
Kimyasal Adı: Sodyum karboksimetil selüloz; Selüloz sakızı
Moleküler Formül: [C₆H₇O₂(OH)x(OCH₂COONa)y]n
ChEBI: CHEBI:85146
ChEMBL: ChEMBL1909054
UNII: 05JZI7B19X
CompTox (EPA): DTXSID7040441
JECFA GKM: 0–25 mg/kg vücut ağırlığı/gün
ABD FDA: GRAS; gıda katkı maddesi ve gıda temas maddesi
AB: Onaylı gıda katkı maddesi E466 (EC Yönetmeliği 1333/2008); Komisyon Yönetmeliği (AB) No 231/2012'deki özellikler
GHS Sınıflandırması: Tehlikeli olarak sınıflandırılmamıştır
Helal: Evet
Koşer: Evet
Vegan: Evet
Glutensiz: Evet
İyonik karakter: Anyonik

E466 Karboksimetil Selülozun Özellikleri:
Fiziksel hâl: Katı (toz veya lifli pul)
Görünüm: Beyazdan kırık beyaza (krem), hafif higroskopik, kokusuz, tatsız, serbest akışlı granül veya lifli toz
Koku: Kokusuz
Tat: Tatsız
Moleküler ağırlık: >17.000 Da (değişken; DP ≥100; sınıfa bağlı)
İkame derecesi (DS): 0,20–1,50 (gıda sınıfı: 0,4–1,5)
Viskozite (%1 sulu çözelti): 25–50.000 mPa·s (sınıfa bağlı)
Reolojik davranış: Psödoplastik (kesme inceltmeli)
Optimal viskozite pH'ı: 6,5–9,0
Soğuk suda çözünürlük: Mükemmel; viskoz kolloidal çözelti oluşturur
Sıcak suda çözünürlük: Mükemmel (hem sıcak hem soğuk suda çözünür)
Organik çözücülerde çözünürlük: Metanol, etanol, aseton, kloroform, benzende çözünmez
pH kararlılığı: 6,5–9,0 (optimal); işlevsel 4–11; bu aralık dışında sınırlı
Sıcaklık etkisi: Artan sıcaklıkla geri dönüşümlü viskozite azalması; kritik sıcaklık üzerinde kalıcı bozunma
Tuz/alkali direnci: Yüksek; yüksek elektrolitli formülasyonlar için uygundur
Işık kararlılığı: Normal ışık maruziyetinde kararlı
GHS Sınıflandırması: Sınıflandırılmamış
JECFA GKM: 0–25 mg/kg vücut ağırlığı/gün

E466 Karboksimetil Selülozun Özellikleri — Gıda Sınıfı:
Görünüm: Beyazdan kırık beyaza (krem), kokusuz, tatsız toz
DS (anhidroglukoz birimi başına karboksimetil grubu): 0,20–1,50
Moleküler ağırlık: >17.000 Da (DP ≥100)
Viskozite (%1 çözelti): 25–50.000 mPa·s (sınıfa bağlı)
pH (%1 çözelti): 6,5–8,0
Kurutma kaybı (105°C, 3 saat): ≤%10
Sülfatlanmış kül: ≤%10,0
Klorür (NaCl olarak): ≤%1,0
Sodyum glikolat: ≤%0,4
Sodyum içeriği: %6,5–9,5
Arsenik (As): ≤3 mg/kg
Kurşun (Pb): ≤2 mg/kg
Cıva (Hg): ≤1 mg/kg
Kadmiyum (Cd): ≤1 mg/kg
Ağır metaller (Pb cinsinden): ≤10–20 ppm
GHS: Sınıflandırılmamış
Depolama: Ortam sıcaklığı; serin, kuru, kapalı orijinal kaplar; hafif higroskopik

E466 Karboksimetil Selülozun Adları:
E466 Karboksimetil Selüloz
E466
Sodyum Karboksimetil Selüloz
Karboksimetil Selüloz
CMC
NaCMC
SCMC
Sodyum CMC
Selüloz Sakızı
Karmeloz
Karboksimetilselüloz Sodyum
Karboksi Metil Selüloz
Sodyum Karboksimetilselüloz
Selüloz Karboksimetil Eter
CMC Sakızı
Sodyum Selüloz Glikolat
Tylose
Celluvisc
Karmelloz Sodyum
INS 466
E469 (enzimatik olarak hidrolize edilmiş form)
CAS 9004-32-4
HS 39123100